Κατανοώντας το μοναστήρι
Το Μοναστήρι της Μπαταλιά και τα Ημιτελή Παρεκκλήσια
Έναν αιώνα οικοδόμησης, δεκαπέντε αρχιτέκτονες, και ένα οκταγωνικό βασιλικό μαυσωλείο που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Η δεύτερη στάση της μέρας, εξηγημένη.
Δείτε εισιτήρια για Φάτιμα, Μπαταλιά, Ναζαρέ & Όμπιδους στο GetYourGuide ↗Η Μπαταλιά με μια ματιά
| Λεπτομέρεια | |
|---|---|
| Χτίστηκε ως ευχαριστία για | Τη νίκη της Αλζουμπαρότα το 1385 |
| Στυλ | Ύστερη φλογίζουσα γοτθική με μανουελινές προσθήκες |
| Κατασκευή | π. 1386–π. 1517, σε επτά βασιλείες |
| Καθεστώς UNESCO | Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 1983 |
| Αξιοσημείωτες ταφές | Ο βασιλιάς Ιωάννης Α΄, η Φιλίππα του Λάνκαστερ, ο Ερρίκος ο Θαλασσοπόρος |
Ένα μοναστήρι χτισμένο ως υπόσχεση
Ο βασιλιάς Ιωάννης Α΄ ανέθεσε την κατασκευή του Μοναστηριού της Μπαταλιά για να ευχαριστήσει την Παναγία για τη νίκη της Πορτογαλίας επί της Καστίλης στη μάχη της Αλζουμπαρότα το 1385 — μια μάχη που εξασφάλισε την πορτογαλική ανεξαρτησία σε μια στιγμή που ήταν πραγματικά αμφισβητούμενη. Το χάλκινο έφιππο άγαλμα που στέκεται στην αυλή του μοναστηριού, με την επιγραφή «ALJUBARROTA» στη βάση του, τιμά τον Νούνο Άλβαρες Περέιρα, τον κοντεστάμπλο που διοίκησε την πορτογαλική δύναμη εκείνη τη μέρα. Το να χτίσεις ένα μοναστήρι τέτοιας κλίμακας ως πολεμικό μνημείο λέει κάτι για το πόσο αμφίρροπο θεωρούσαν οι Πορτογάλοι το αποτέλεσμα.
Έναν αιώνα οικοδόμησης, δεκαπέντε αρχιτέκτονες
Η κατασκευή διήρκεσε περίπου από το 1386 έως το 1517 — πάνω από έναν αιώνα, σε επτά διαδοχικές βασιλείες, και με τη συμμετοχή περίπου δεκαπέντε αρχιτεκτόνων καθώς το στυλ μετατοπιζόταν από την καθαρή γοτθική προς τη διακοσμημένη, εμπνευσμένη από τη θάλασσα μανουελινή διακόσμηση για την οποία έγινε γνωστή η Πορτογαλία στις αρχές του 1500. Το αποτέλεσμα είναι ένα κτίριο που μπορείτε να διαβάσετε σαν χρονολόγιο: τα παλαιότερα τμήματα είναι πιο λιτά, οι μεταγενέστερες προσθήκες πιο περίτεχνες, με το σύνολο να μην καταλήγει ποτέ εντελώς σε ένα ενιαίο ολοκληρωμένο στυλ.
Τα Ημιτελή Παρεκκλήσια
Τα Capelas Imperfeitas — τα Ημιτελή Παρεκκλήσια — είναι το πιο εντυπωσιακό μεμονωμένο χαρακτηριστικό του μοναστηριού: ένα οκταγωνικό μαυσωλείο, ανοιχτό στον ουρανό, που ο βασιλιάς Δουάρτε σχεδίαζε ως δεύτερο βασιλικό ταφικό θάλαμο. Περίτεχνη μανουελινή λιθοξοΐα πλαισιώνει μια θύρα και παράθυρα που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, και η απούσα στέγη δεν είναι ερείπιο αλλά απλώς αυτό που απέμεινε όταν η βασιλική προσοχή και τα χρήματα μετατοπίστηκαν αλλού. Με περίπου 40 λεπτά σε αυτή τη στάση, το να δείτε τη δυτική πρόσοψη, το Παρεκκλήσι του Ιδρυτή και να μπείτε στα Ημιτελή Παρεκκλήσια είναι ρεαλιστικό· το να περιηγηθείτε ολόκληρα τα κλείστρα με τον ίδιο ανεπιτήδευτο ρυθμό, όχι.
Ποιος είναι πραγματικά θαμμένος εδώ
Το Παρεκκλήσι του Ιδρυτή φιλοξενεί τους τάφους του βασιλιά Ιωάννη Α΄ και της Άγγλης συζύγου του, Φιλίππας του Λάνκαστερ, πλάι πλάι κάτω από μια οκταγωνική αστερωτή θολωτή οροφή. Το μοναστήρι συνδέεται επίσης στενά με τον Ερρίκο τον Θαλασσοπόρο, έναν από τους γιους τους και το πρόσωπο στο οποίο αποδίδεται περισσότερο η έναρξη της πορτογαλικής Εποχής των Ανακαλύψεων, και μια τιμητική φρουρά φυλάει το μνημείο των Αγνώστων Στρατιωτών της Πορτογαλίας αλλού στο συγκρότημα — ένα γοτθικό βασιλικό μαυσωλείο που υπηρετεί ταυτόχρονα και ως εθνικό πολεμικό μνημείο.
Γιατί σαράντα λεπτά αρκούν, και όχι περισσότερα
Η Μπαταλιά ανταμείβει μια αργή, προσεκτική ματιά στη λιθοξοΐα της περισσότερο από μια μεγάλη επίσκεψη — το δαντελωτό της δυτικής πρόσοψης, η οροφή του Παρεκκλησιού του Ιδρυτή και η ημιτελής θύρα των Ημιτελών Παρεκκλησιών είναι όλα πράγματα που απορροφάτε στεκόμενοι ακίνητοι και κοιτάζοντας ψηλά, όχι καλύπτοντας έκταση. Σαράντα εστιασμένα λεπτά εδώ, σε μια μέρα όπου τρεις ακόμη στάσεις διεκδικούν χρόνο, είναι μια πραγματικά λογική κατανομή και όχι συμβιβασμός — κρατήστε την ήρεμη μισή μέρα της Μπαταλιά για ένα ταξίδι που έχει τον χρόνο για αυτήν.
Το όνομα στην πόρτα, και η δυναστεία μέσα
Το «Μπαταλιά» είναι το καθημερινό όνομα — σημαίνει απλώς «μάχη» στα πορτογαλικά, από την Αλζουμπαρότα — αλλά το πλήρες επίσημο όνομά του είναι Μοναστήρι της Αγίας Μαρίας της Νίκης, Mosteiro de Santa Maria da Vitória. Πέρα από τον ρόλο του ως πολεμικό μνημείο, έγινε το πάνθεον του Οίκου του Αβίς, της δυναστείας που ίδρυσε ο βασιλιάς Ιωάννης Α΄: αυτός και η Φιλίππα του Λάνκαστερ αναπαύονται στο κέντρο του Παρεκκλησιού του Ιδρυτή κάτω από κοινό αστερωτό θόλο, τα ομοιώματά τους κρατιούνται χέρι-χέρι, με αρκετούς από τους γιους τους — τον Ερρίκο τον Θαλασσοπόρο ανάμεσά τους — θαμμένους γύρω από την περίμετρο του παρεκκλησιού. Είναι πραγματικά ασυνήθιστος συνδυασμός για ένα κτίριο: πολεμικό μνημείο, βασιλικό μαυσωλείο και ενεργό μοναστήρι ταυτόχρονα.
Δύο κλείστρα, δύο πολύ διαφορετικές διαθέσεις
Αν τα 40 λεπτά σας επεκταθούν ώστε να περιλάβουν τα κλείστρα, το μοναστήρι έχει στην πραγματικότητα δύο, και διαβάζονται σαν αντίθετα. Το Βασιλικό Κλείστρο — Claustro Real — είναι εκεί όπου το μανουελινό στυλ κυριαρχεί πλήρως: ο αρχιτέκτονας Ντιόγκο Μποϊτάκ και ο πρωτομάστορας Ματέους Φερνάντες αναδιαμόρφωσαν τις αρχικές λιτές γοτθικές αψίδες σε ένα πλέγμα στροβιλιζόμενου, σχεδόν αφηρημένου πέτρινου δαντελωτού, ένα από τα εμβληματικά επιτεύγματα του στυλ. Το γειτονικό Κλείστρο του Δον Αφόνσο Ε΄, που ολοκληρώθηκε αργότερα από τον Φερνάο ντε Έβορα, είναι η σκόπιμη αντίθεση — ένα συμβατικό, λιτό γοτθικό κλείστρο χτισμένο για την καθημερινή χρήση των μοναχών, χωρίς κανένα από τα στολίδια του Βασιλικού Κλείστρου. Το να δείτε και τα δύο διαδοχικά, όσο χρόνο κι αν έχετε, είναι ο ταχύτερος τρόπος να καταλάβετε τι σημαίνει πραγματικά το «μανουελινό» δίπλα στην πιο λιτή γοτθική από την οποία προήλθε.